Superspecialist materiaalkunde vertelt over trends en zijn praktijkervaring

In dit artikel aan het woord: superspecialist Jaap Horst. Jaap is manager van de vakgroep Materiaalkunde bij DEKRA Rail en beschikt over zeer specifieke kennis met betrekking tot de bovenbouwsystemen op het spoor. Hij legt uit wat zijn werk precies inhoudt en behandelt concrete praktijksituaties en de duurzaamheidstrend binnen zijn vak.

Jaap Horst

Van kunststof- en rubberexpert naar bovenbouwsysteem specialist
Eenentwintig jaar geleden is Jaap bij de vakgroep Materiaalkunde begonnen als specialist op het gebied van kunststof en rubber. Enerzijds paste hij dit toe op de interieurmaterialen van treinen en trams, anderzijds paste hij zijn specialistische kennis toe op staal-rubberdelen in met name treindraaistellen. Dit waren bijvoorbeeld toelatingstesten van nieuwe componenten, maar ook onderzoek aan gebruikte onderdelen om de restlevensduur te bepalen.

Vanuit de techniek van kunststoffen en rubbers, kwam Jaap terecht in de techniek van het spoor. Dit heeft hij te danken aan bijvoorbeeld het vrijwel onzichtbare rubberplaatje dat zich tussen de rails en dwarsliggers bevindt. Jaap werd met zijn unieke kennis gevraagd om verschillende soorten testen uit te voeren op dit rubberplaatje. De jaren daarna is hij uitgegroeid tot superspecialist van het gehele bovenbouwsysteem. Er is vrijwel geen andere expert in Nederland te vinden die zó veel kennis heeft van de componenten van onder andere dwarsliggers, spoorstaven, bevestigingsmiddelen en andere onderdelen.

Grip op de kwaliteit
Jaap en zijn collega’s van de vakgroep houden zich dagelijks bezig met het onafhankelijk uitvoeren van onderzoek en tests aan componenten van bovenbouwsystemen. Klanten van DEKRA Rail krijgen zo grip op het kwaliteitsproces van deze componenten. Onderzoek en tests worden bijvoorbeeld gedaan ten behoeve van toelating of certificering. Jaap: “Bij het certificeren van producten wordt DEKRA Rail enerzijds ingeschakeld voor het uitvoeren van tests. Maar ook voor het uitvoeren van audits van het kwaliteitssysteem van de fabriek.” Jaarlijks is Jaap betrokken bij zo’n 25 projecten op dit gebied.

Maar wat betekent dit in de praktijk?
Aan de hand van twee concrete praktijkvoorbeelden, geven we inzicht in wat de werkzaamheden van Jaap precies inhouden.

Gefaalde componenten
Een veelvoorkomende situatie is dat opdrachtgevers bij DEKRA Rail aankloppen met gefaalde componenten. Denk hierbij aan vragen over gescheurde dwarsliggers: Wat is de oorzaak van de schade? Kan de schade hersteld worden of moet de dwarsligger vervangen worden? Hoe lang kan de dwarsligger nog gebruikt worden, oftewel: wat is de restlevensduur? Jaap: “Ik voer inspecties en testen uit ten behoeve van karakterisatie van componenten en systemen. Daarnaast voer ik schadeonderzoeken uit. Wanneer er schade aan een component ontdekt is, doen wij op basis van onderzoek een uitspraak over op welke termijn de schade voor problemen kan zorgen.”

Preventief controleren
Klanten trekken niet alleen aan de bel wanneer een component daadwerkelijk gefaald is. DEKRA Rail onderzoekt en test de kwaliteit van componenten ook al op vóórhand. Een van onze klanten heeft bijvoorbeeld heel specifieke componenten in het spoor liggen waarop de rails gemonteerd zijn. Omdat de componenten inmiddels 45 jaar oud zijn, rijst de vraag bij de klant: wat is de kwaliteit ervan, hoe lang kunnen de componenten nog gebruikt worden en wat is de restlevensduur? Jaap: “Hoewel 45 jaar oud klinkt, kunnen de onderdelen nog goed functioneren en hoeven ze niet altijd al vervangen te worden. Omdat dit heel specifieke component een belangrijk onderdeel vormt van het hele systeem, wil de klant er zeker van zijn dat er niets kan gebeuren op korte termijn. We voeren tests uit aan de hand van simulaties om het kwaliteitsniveau te bepalen en de klant een bepaalde zekerheid te geven.”

“Vrijwel niemand anders in Nederland heeft zó veel kennis heeft van de componenten van onder andere dwarsliggers, spoorstaven, bevestigingsmiddelen en andere onderdelen.”

Duurzaamheid: DEKRA Rail scherpt de specificaties en eisen aan

Binnen het vakgebied is duurzaamheid de laatste jaren steeds belangrijker geworden. Opdrachtgevers hebben behoefte aan componenten die lang meegaan. Door de kwaliteit van de onderdelen te verhogen, kan de restlevensduur van het hele systeem verlengd worden. Er is dan eenvoudigweg minder vaak onderhoud en vervanging nodig. DEKRA Rail helpt haar klanten door het opstellen van specificaties die zij kunnen gebruiken bij het inkopen van deze componenten en systemen. Jaap: “Een aannemer gaat bij het vervangen van een stuk spoor waarschijnlijk op zoek naar de goedkoopste oplossing, binnen de kaders die de opdrachtgever meegeeft. Om duurzaamheid te bereiken en een kwaliteitsverbeteringslag te maken, wordt DEKRA Rail ingeschakeld om de specificaties en eisen ten aanzien van deze componenten aan te scherpen. Omdat wij zelf veel ervaring hebben met het uitvoeren van tests en onderzoek, beschikken we over veel specifieke kennis. We zijn op de hoogte van de mogelijke probleemgevallen en schades en weten wat de oorzaak daarvan kan zijn. Hierdoor zijn we in staat om de specificaties echt naar een hoger plan te tillen.”

Leukste aan je werk
Wat Jaap vooral leuk vindt aan zijn werk is de grote variëteit. Jaap: “Ik werk enerzijds voor verschillende klanten en anderzijds is er een enorme variëteit aan componenten waarmee ik te maken heb. Geen dag is daardoor hetzelfde! Steeds loop ik weer tegen nieuwe situaties aan en voer ik andere testen uit.” Daarnaast is Jaap trots op de unieke kennis waarover hij en zijn collega’s van de vakgroep beschikken. “Dat klanten met heel specifieke vragen bij DEKRA Rail komen waarop alleen wij het antwoord kunnen geven, is natuurlijk heel bijzonder. We worden echt als experts ingeschakeld en dat geeft mij veel voldoening.”

Ben je ook zo deskundig en enthousiast als Jaap?
DEKRA Rail is op zoek naar een Deskundige Spoorconstructies. Wil je meer informatie, bekijk dan onze vacature.

Mei 2019

Pagina delen